KAAN Savaş Uçağı Geliştirme Süreci ve Altıncı Nesil Kabiliyetler
KAAN savaş uçağının geliştirme süreci, aşamalı olarak ilerleyecek ve farklı yeteneklerin eklenmesiyle bloklar halinde gerçekleştirilecektir. Bu bloklar içinde çeşitli kabiliyetlere sahip KAAN savaş uçaklarını göreceğiz. ilerleyen aşamalarda KAAN savaş uçağıyla birlikte KIZILELMA ve ANKA-3 Muharip İnsansız Uçak Sistemleri’nin görev yapması mümkün olacak. Bu sayede, altıncı nesil projelere özgü bir yetenek kazanılacak.
Milli Muharip Uçak (MMU) Projesi, Türk Hava Kuvvetleri’nin muharip yeni nesil savaş uçağı gereksinimiyle ortaya çıktı ve zorlu bir sürecin ardından ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Türkiye, daha önce milli bir jet motorlu savaş uçağı tasarlamamış, üretmemiş ve geliştirmemiş olmasına rağmen, beşinci nesil gibi sofistike bir projeyi hayata geçirmeye karar verdi. Türk mühendislerinin yoğun çabaları ve çalışmaları, bu deneyim eksikliklerine rağmen olumlu sonuçlar doğurdu. Ancak süreç boyunca projeye olan güveni sarsmaya yönelik bazı faaliyetler de yaşandı. Bununla birlikte, günün sonunda ilk uçuşunu gerçekleştiren KAAN ile yurt dışından gelen talep ve ilgi yüksek seviyede ifade edildi.
F-35 beşinci nesil savaş uçağı tedarikine yönelik çabalara paralel olarak, yerli ve milli bir muharip yeni nesil savaş uçağı geliştirme düşüncesi de gündemdeydi. F-35 savaş uçaklarının envantere alınmasıyla birlikte, F-4 uçaklarının ve gelecekteki yeni savaş uçağının F-16 uçaklarının yerini alması planlanıyordu. Bu kapsamda, yeni nesil savaş uçağının hava-hava muharebelerine daha uygun bir platform olması için ilk adımlar atıldı. Ancak Türkiye’nin F-35 projelerinden çıkarılmasıyla birlikte MMU projesi farklı bir yön aldı. Artık, yeni nesil savaş uçağı hava-hava rollerinin yanı sıra hava-kara rollerinde de etkin bir şekilde kullanılabilen çok yönlü bir platform olmalıydı. Proje, bu yönde ilerlemekte.
TUSAŞ, KAAN projesinde ana yüklenici olarak görev almıştır ve daha önce savaş uçağı üretimi konusunda önemli tecrübelere sahiptir. Lockheed Martin ile yapılan anlaşmalar sonucunda, Türk Hava Kuvvetleri ve yabancı ülkeler için F-16 savaş uçaklarının Türkiye’de lisans altında üretimini gerçekleştirmiştir. TUSAŞ, savaş uçağı üretim sürecini yakından deneyimlemiştir ve çeşitli test ve üretim altyapılarıyla önemli kabiliyetler kazanmıştır. Ayrıca, HÜRKUŞ ve HÜRJET gibi yerli ve milli projelerle elde edilen deneyim ve birikimler, KAAN projesine önemli katkılar sağlamıştır. KAAN uçağı, bu tecrübe ve kabiliyetlerin bir ürünü olarak başarılı bir şekilde ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir ve ilerleyen süreçte test uçuşlarına devam etmektedir.
Beşinci ve Yeni Nesil Savaş Uçağı Projeleri
Günümüzde, modern orduların hava kuvvetlerinin ihtiyaçları doğrultusunda, yeni nesil jet motorlu savaş uçakları için çeşitli projeler yürütülmektedir. Beşinci nesil savaş uçakları, özellikle düşük radar izi sağlayan görünmezlik özelliğiyle dikkat çekmektedir. Bu amaçla, gövde içine yerleştirilen silah istasyonları tercih edilmekte ve gelişmiş sensörler ile aviyonik sistemler entegre edilmektedir. Gelişmiş hava-hava radarları, datalink sistemleri, tespit ve algılama sensörleri gibi aviyonikler, bu platformların önemli bileşenlerini oluşturmaktadır. Radar izinin azaltılması için özel kaplamalar ve yapısal tasarım teknikleri kullanılmaktadır. Ayrıca, motorların yaydığı yüksek ısı ile oluşan infrared görüntüyü azaltmak için özel tasarımlar geliştirilmektedir. Yazılım destekli platformlar, bu projelerin bir diğer önemli özelliğini oluşturmaktadır. Altıncı nesil savaş uçaklarında öne çıkan yapay zeka desteği, beşinci nesil platformlarda da kullanılabilmektedir. Ayrıca, gelişmiş haberleşme kabiliyetleri sayesinde, çeşitli insanlı ve insansız sistemlerle entegrasyon ve müşterek kullanım sağlanmaktadır.
Milli Muharip Uçak KAAN projesine odaklandığımızda, nihai olarak beşinci nesil bir platform hedeflendiğini görmekteyiz. Ancak projenin erken aşamalarında, platformun 4.5’inci nesil olarak nitelendirildiği görülmektedir. Bu durumun nedeni, projenin başlangıç aşamalarında ABD’den tedarik edilen F-110 motorlarının kullanılması planlanmasıdır. Ancak bu motorlar, beşinci nesil özelliklere sahip değildir. Bununla birlikte, ilerleyen safhalarda “yerli ve milli” motorların geliştirilerek KAAN’a entegre edilmesi planlanmaktadır. Bu motorların, beşinci nesil savaş uçağı özelliklerine uygun olması ve daha ileri düzeyde bir çözüm sunması hedeflenmektedir. Bu hedefe ulaşılana kadar, proje aşamalı olarak ilerlemeye devam edecektir.
Milli Muharip Uçak KAAN Projesi
Milli Muharip Uçak KAAN’ın geliştirme süreci, adım adım ilerleyen bir süreç olarak planlanmıştır. Bu süreçte farklı bloklar halinde farklı kabiliyetlerin kazandırılması öngörülmüştür. Blokların sahip olacağı kabiliyetler, Türk Hava Kuvvetleri’nin talepleri doğrultusunda belirlenmiş ve savunma sanayii firmalarının gelişim hedefleriyle paralel olarak planlanmıştır. Örneğin, ilerleyen bloklarda MURAD AESA radarının yeni versiyonu ve Ramjet itkili hava-hava füzesi GÖKHAN gibi kabiliyetlerin geliştirme faaliyetleri devam edecektir. Ayrıca, KAAN savaş uçağı ile birlikte KIZILELMA ve ANKA-3 Muharip İnsansız Uçak Sistemleri’nin (MİUS) görev yapması sağlanacaktır. Bu sayede, altıncı nesil projelere özgün kabiliyetler kazanılması hedeflenmektedir.
2028 yılında ilk parti KAAN Blok-10 savaş uçaklarının Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edilmesi planlanmaktadır. Bu platformlar, “F-35’in bir altı, F-16’nın bir üst segmenti” olarak nitelendirilmektedir. Dünyadaki diğer yeni nesil savaş uçağı projelerine bakıldığında, blok blok geliştirme stratejisinin benimsendiği görülmektedir. Kore Cumhuriyeti’nin KF-21 savaş uçağı projesinde olduğu gibi, bloklar halinde geliştirilip envantere kazandırma planları yapılmaktadır. Bu strateji, mümkün olanı elde etmek ve sürekli gelişimi sağlamak amacını taşımaktadır.
Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, KAAN savaş uçağının seri üretimine 2028’de başlanmasının hedeflendiğini açıklamıştır. Ancak dikkat çeken nokta, KAAN’ın yerli motorlarla çalıştırılmasının 2028’de hedeflendiği ifadesidir. Uzun zamandır devam eden çalışmalar sonucunda elde edilecek yerli motorlar, KAAN’a güç sağlayacak ve projenin başarısını destekleyecektir.
KAAN’ın ilk prototipi uçuşa hazır olarak tasarlanmış ve montajı da buna göre yapılmıştır. Ancak ilk uçuş öncesi çeşitli sistem doğrulama testlerinin tekrarlanması, güvenli bir uçuş için önem arz etmektedir. Projede şu anda ikinci prototipin üretimi devam etmektedir ve 2024 ortalarında tamamlanması planlanmaktadır. Toplamda 8 adet KAAN prototipi üretilerek test ve uçuş verileri elde edilecek ve bu veriler, uçağın geliştirilmesinde kullanılacaktır.
KAAN projesi, Türk Hava Kuvvetleri’nin muharip uçak ihtiyacını yerli bir tasarım modeliyle karşılamayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, 2030’larda üretilecek jet uçaklarının filo olarak hizmete alınması ve en az 2070’e kadar Türk Hava Kuvvetleri’nde operasyonel olarak kullanılması hedeflenmektedir.
KIZILELMA ve ANKA-III MİUS
Beşinci nesil savaş uçaklarının en önemli özelliklerinden biri, insansız platformlarla birlikte koordineli bir şekilde işletilebilmesidir. Savaş uçağı, insansız savaş uçaklarıyla birlikte görev yaparak, hedeflere daha etkili bir şekilde müdahale edebilir. Türk savunma sanayii tarafından geliştirilen KIZILELMA ve ANKA-3 insansız savaş uçakları da bu bağlamda KAAN savaş uçağı ile birlikte görev yapabileceklerdir. KAAN’ın AESA burun radarı (MURAD) tespit ettiği hava hedeflerini KIZILELMA ile paylaşabilir veya KIZILELMA, kendi gelişmiş MURAD radarıyla hedefleri tespit edip angajman süreçlerini yürütebilir. ANKA-3 derin taarruz insansız savaş uçağı da KAAN tarafından belirlenen hedefleri imha edebilecek şekilde görevlendirilebilir. Bu şekilde, pilotun hayatını riske atmaksızın ve savaş uçağı platformunun iş yükünü azaltarak etkili bir operasyon yürütülebilir.
Türk savunma sanayii, günümüzde birçok insansız sistem geliştirmekte veya bu yönde altyapı çalışmaları yürütmektedir. Önümüzdeki süreçte, insansız savaş uçaklarına elektronik harp ve tanker uçak rollerinin de kazandırılması hedeflenmektedir. KAAN savaş uçağı, insansız tanker uçağı ve insansız elektronik harp platformlarıyla birlikte görev yaparak operasyonel yeteneklerini daha da artırabilecektir. Elektronik harp insansız uçağı, hedefleri daha uzun mesafelerden tespit edip takip ederek etkisiz hale getirebilecekken, tanker İHA ile KAAN ve diğer unsurların operasyonel menzili artırılacaktır.
